An ninh mạng & An toàn thông tin

Trợ lý AI hỗ trợ nhận diện lừa đảo và chuẩn hóa trình báo tội phạm mạng

Cơ quan

Bộ Tư lệnh 86 - Bộ Quốc phòng

Lĩnh vực

An ninh mạng & An toàn thông tin

Thực trạng, vấn đề đang tồn tại

Nạn nhân lừa đảo trực tuyến thường không biết trình báo ở đâu, cần cung cấp thông tin gì. Hồ sơ trình báo thiếu chuẩn hóa khiến việc tổng hợp, liên kết các vụ việc giữa các địa phương chậm và khó truy vết theo chiều rộng của chiến dịch lừa đảo.

Thời điểm, bối cảnh

Xảy ra ngay sau khi người dân bị lừa, khi họ hoang mang và bỏ lỡ giờ vàng để khóa tài khoản, phong tỏa dòng tiền. Đặc biệt phổ biến với các vụ có số tiền nhỏ mà nạn nhân ngại trình báo.

Đối tượng bị ảnh hưởng

Nạn nhân lừa đảo trực tuyến, cơ quan tiếp nhận và xử lý tin báo, lực lượng phòng chống tội phạm công nghệ cao.

Tác động của vấn đề

Bỏ lỡ thời điểm vàng thu hồi tài sản. Dữ liệu vụ việc phân tán, không liên kết được thành chiến dịch nên khó xử lý tận gốc, gây quá tải cho cán bộ tiếp nhận.

Đề xuất giải pháp

Trợ lý hội thoại tiếng Việt hướng dẫn người dân kiểm tra nhanh dấu hiệu lừa đảo, hướng dẫn hành động khẩn cấp như khóa tài khoản, liên hệ ngân hàng. Đồng thời thu thập và chuẩn hóa thông tin trình báo theo biểu mẫu thống nhất, tự động trích xuất thực thể gồm số tài khoản, số điện thoại, đường link để liên kết các vụ việc cùng chiến dịch. Sử dụng LLM tiếng Việt với kiến trúc RAG trên cơ sở tri thức được kiểm soát.

Mức ưu tiên / cấp thiết

Không có

BTL86-09

Lừa đảo Deepfake AI. Các hình thức giả mạo bằng AI ngày càng tinh vi khiến người dân khó phân biệt thật giả.

BTL86-14

Website và fanpage giả mạo ngân hàng, cơ quan nhà nước, sàn thương mại điện tử được tạo hàng loạt với vòng đời rất ngắn, thường dưới 72 giờ. Cơ chế chặn lọc dựa trên danh sách đen luôn đi sau, người dân không có công cụ kiểm tra tức thời trước khi nhập thông tin cá nhân, tài khoản.

BTL86-15

Lừa đảo qua điện thoại và tin nhắn với các kịch bản giả danh công an, viện kiểm sát, nhân viên ngân hàng, con đang cấp cứu gây thiệt hại lớn nhưng chưa có công cụ cảnh báo ngay trong lúc người dân đang nghe gọi hoặc đọc tin nhắn. Kịch bản lừa đảo biến đổi liên tục theo thời sự trong khi tuyên truyền không theo kịp.

BTL86-16

Công nghệ deepfake ngày càng rẻ và dễ tiếp cận, bị lợi dụng để vượt qua xác thực eKYC khi mở tài khoản ngân hàng, giả mạo cuộc gọi video người thân để lừa chuyển tiền, và giả mạo hình ảnh, giọng nói lãnh đạo tổ chức. Các công cụ phát hiện hiện có chủ yếu tối ưu cho dữ liệu nước ngoài.

BTL86-18

Tiền lừa đảo được luân chuyển qua chuỗi tài khoản trung gian gồm tài khoản thuê, mua bán trái phép với tốc độ rất nhanh, phân tán qua nhiều ngân hàng và ví điện tử, khiến việc phong tỏa thủ công thường chậm hơn tốc độ rút tiền của đối tượng.

BTL86-19

Dữ liệu cá nhân và tài khoản của công dân, doanh nghiệp Việt Nam bị rao bán trên các chợ đen, kênh nhắn tin kín với quy mô lớn. Tổ chức bị lộ dữ liệu thường không biết cho đến khi thiệt hại đã xảy ra, người dân không có kênh chủ động kiểm tra mức độ lộ lọt thông tin của mình.