Điểm nghẽn cộng đồng

Tại bộ phận một cửa cấp xã, người lớn tuổi, người không biết chữ, đồng bào dân tộc thiểu số và người không dùng điện thoại thông minh không thể tự nộp hồ sơ, buộc cán bộ phải viết đơn và nộp thay, gây quá tải và kéo dài thời gian chờ của những người khác.

Người dân phải mang theo và photo công chứng nhiều loại giấy tờ cho mỗi thủ tục, dù thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu nhà nước; định danh điện tử mức 2 chưa được nhiều nơi chấp nhận thay bản giấy.

Người dân không biết chính xác cần giấy tờ gì, bản gốc hay bản sao, điền mẫu ra sao, nộp ở đâu; thông tin trên các cổng chưa thống nhất, khó hiểu, dẫn tới đi lại nhiều lần.

Người có quá trình cư trú tại nhiều địa phương phải xin giấy xác nhận tình trạng hôn nhân ở từng nơi từng đăng ký thường trú; kết quả xác nhận cư trú qua VNeID trả chậm, không đúng hẹn, ảnh hưởng thủ tục kết hôn, xin visa, mua bán tài sản.

Thời hạn giải quyết đăng ký/xóa đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất không đồng bộ giữa các địa phương (nơi 1 ngày, nơi nhiều ngày); quy định giữa các chi nhánh cũng khác nhau khiến phải đi lại nhiều lần hoặc phải dùng dịch vụ mất phí.

Người dân đến cơ quan mới biết lượng người chờ rất đông, không thể chủ động sắp xếp thời gian; giao dịch viên phải hướng dẫn lặp lại và khách phải quay về bổ sung hồ sơ.

Cán bộ định giá, tín dụng và người dân phải tra cứu quy hoạch, bảng giá đất, tình trạng pháp lý từ nhiều nguồn phân tán, dữ liệu app thương mại không đáng tin, gây rủi ro khi định giá tài sản thế chấp trong bối cảnh giải phóng mặt bằng diễn ra ở nhiều nơi.

Người dân khó phân biệt cán bộ/nhân viên thật với đối tượng mạo danh (nhân viên ngân hàng, cán bộ nhà nước) qua điện thoại hoặc gặp trực tiếp, dẫn tới e ngại giao dịch hoặc bị lừa đảo.

Cán bộ và người dân phải tìm văn bản pháp luật rải rác trên internet rồi tự đánh giá đúng sai, hoặc mua dịch vụ tra cứu bên ngoài; khó xác định văn bản còn hiệu lực.

Cán bộ thôn, tổ dân phố quản lý hộ dân thủ công qua sổ sách và nhóm Zalo, mất nhiều thời gian tuyên truyền, phổ biến văn bản và không theo dõi được ai đã tiếp nhận thông tin.

Cảnh sát khu vực khó nắm nhanh thông tin hộ dân, cơ sở kinh doanh, vị trí hiện trường khi tiếp nhận tin báo; dữ liệu quản lý thủ công bằng Excel, không trực quan theo không gian.

Hồ sơ PCCC của mỗi cơ sở nằm rải rác trên giấy và máy tính, cán bộ mất nhiều thời gian đối chiếu khi kiểm tra; khó theo dõi thời hạn bảo dưỡng, kiểm định, diễn tập.

Khách hàng vay vốn phải chứng minh thu nhập bằng sao kê lương, hợp đồng lao động, xác nhận công tác… dù dòng tiền lương đã tồn tại trên hệ thống ngân hàng và dữ liệu thuế, BHXH đã có sẵn.

Cán bộ thanh toán/tiếp nhận bị gọi điện hỏi tình trạng hồ sơ liên tục, không có thời gian xử lý; người nộp không biết hồ sơ đang ở bước nào.

Người dân nộp hồ sơ trực tuyến nhưng không nhận được thông báo khi hồ sơ bị trả để bổ sung, dẫn tới sót hồ sơ; các bước thanh toán, trả kết quả thiếu xác nhận.

Người mất biển số phải mang xe đến cơ quan công an nơi thường trú để quét số khung, trong khi xe đang ở địa phương khác, buộc phải đi lại xa và không tận dụng được cổng dịch vụ công.

Đơn vị cung cấp nước/điện vẫn yêu cầu photo sổ đỏ, CCCD bản giấy để đăng ký nhận hóa đơn, dù người dân đã thanh toán tự động nhiều năm và dữ liệu định danh đã sẵn có.

Mỗi cuộc kiểm tra chuyên ngành gần như bắt đầu lại từ đầu, cán bộ yêu cầu cơ sở xuất trình lại hồ sơ đã có ở các lần kiểm tra trước hoặc ở cơ quan khác, gây trùng lặp và mất thời gian.

Tem QR truy xuất nguồn gốc trên nông sản hiển thị thông tin sơ sài, không có tên hộ sản xuất, vùng trồng, quy trình canh tác, khiến người tiêu dùng không thể tin cậy nhãn "công nghệ cao".

Khách hàng, đặc biệt người lớn tuổi, thường bị dẫn dụ chuyển tiền cho đối tượng lừa đảo (giả danh công an, nhân viên ngân hàng, người thân); giao dịch viên chỉ có thể can thiệp thủ công và không phải lúc nào cũng kịp.

Người dân nhận cuộc gọi, tin nhắn, đường link, mã QR đáng ngờ nhưng không có nơi kiểm tra nhanh mức độ an toàn trước khi hành động.

Mỗi ngân hàng/đơn vị chỉ thấy dữ liệu trong phạm vi của mình; nạn nhân không có kênh báo cáo tài khoản lừa đảo để hệ thống chặn ngay trên toàn mạng lưới.

Đối tượng dùng deepfake giọng nói/hình ảnh giả người thân để yêu cầu chuyển tiền gấp, nạn nhân khó phân biệt thật giả.

Con cái lo lắng khi để bố mẹ tự sử dụng tài khoản vì nguy cơ bị lừa; hiện chưa có cơ chế người thân tin cậy được cảnh báo khi có giao dịch lớn bất thường.

Có trường hợp nạn nhân bị khống chế, ép chuyển tiền ngay khi cầm điện thoại nhưng không thể gọi cầu cứu công khai.

Người trả tiền điện, đóng bảo hiểm đều đặn nhiều năm nhưng chưa từng vay vẫn bị coi như "trang giấy trắng" khi cần vay khoản nhỏ; hàng triệu lao động tự do khó tiếp cận tín dụng chính thức và phải tìm đến tín dụng đen.

Người dùng nhiều tài khoản/ví điện tử không có bức tranh tổng thể dòng tiền, dễ trễ hạn thanh toán dù còn tiền; nhập liệu thủ công tốn công và bỏ sót.

Các gia đình trẻ khó lập kế hoạch tài chính dài hạn (mua nhà, học phí, hưu trí) trước biến động lãi suất, lạm phát, giá nhà.

Sau bão lũ, người dân cần tiền ngay để phục hồi nhưng quy trình xác định thiệt hại và chi trả bảo hiểm/cứu trợ chậm, thủ công.

Người dân thanh toán viện phí/học phí bằng chuyển khoản QR nhưng vẫn phải nhập liệu, đối chiếu thủ công, dễ nhầm lẫn và mất thời gian.

Người chuyển nhầm số tài khoản không có cách khẩn cấp để dừng hoặc thu hồi, phụ thuộc thiện chí người nhận và quy trình tra soát chậm.

Cán bộ thẩm định tín dụng phải tổng hợp thủ công từ nhiều nguồn, hồ sơ phân tán, thời gian xử lý dài và dễ sai sót; quản lý ủy quyền/chuyển nhượng sổ tiết kiệm còn thủ công bằng Excel.

Giá bất động sản biến động bất thường do tin đồn quy hoạch, đầu cơ, thông tin thiếu kiểm chứng; người dân khó có mốc giá đáng tin.

Cá nhân/doanh nghiệp muốn góp vốn, hợp tác cần đánh giá uy tín tín dụng đối tác nhưng không có kênh tra cứu chính thống, thuận tiện.

Người dân bấm "đồng ý" chia sẻ dữ liệu khi mở tài khoản, vay vốn, mua bảo hiểm mà không quản lý được ai đang dùng dữ liệu gì, dẫn tới lộ lọt và bị làm phiền.

Khách hàng đổi số điện thoại nhận OTP nhưng ngân hàng khó xác minh số mới có chính chủ hay không, tạo kẽ hở chiếm đoạt tài khoản.

Người lao động thu nhập thấp không tiếp cận được tín dụng chính thức dễ rơi vào bẫy tín dụng đen; cơ quan chức năng thiếu công cụ nhận diện sớm điểm nóng.

Hoạt động bán ngoại tệ tiền mặt cho cá nhân tại các tổ chức tín dụng khó kiểm soát trùng lặp/vượt hạn mức do thiếu dữ liệu liên thông.

Khi người thân qua đời, gia đình phải tự dò tìm từng ngân hàng, tổ chức tài chính để xác định tài sản, rất khó khăn và dễ bỏ sót quyền lợi hợp pháp.

Người bệnh, nhất là người cao tuổi có nhiều bệnh nền, phải kể lại bệnh sử và mang theo sổ khám, đơn thuốc, kết quả xét nghiệm mỗi lần khám; dữ liệu không liên thông giữa các cơ sở gây trùng lặp xét nghiệm và sai sót điều trị.

Sau khi khám, người nhà khó hiểu đơn thuốc viết tay, lịch uống thuốc và ngày tái khám, dễ nhầm liều và quên lịch.

Người dân phải đi từ sớm lấy số, chờ nhiều giờ qua các khâu đăng ký, khám, xét nghiệm, thanh toán; thường phải xin nghỉ làm.

Khi có triệu chứng cấp (ví dụ nghi sốt xuất huyết lúc nửa đêm), người dân không biết nên đến cơ sở nào còn khả năng tiếp nhận, đúng chuyên khoa và gần nhất.

Người dân khó xác minh thuốc, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, thiết bị y tế là thật hay giả, có được cấp phép hay không; nạn thuốc giả, thực phẩm giả gia tăng.

Nhiều người chỉ đi khám khi bệnh đã nặng; kết quả khám và xét nghiệm định kỳ chưa được tận dụng để phát hiện sớm nguy cơ.

Phụ huynh, nhất là người lần đầu làm cha mẹ, khó theo dõi con cần tiêm mũi nào, mũi bắt buộc hay tự nguyện, lịch mũi tiếp theo; sổ giấy dễ thất lạc.

Người gặp căng thẳng, mất ngủ kéo dài (học sinh, sinh viên, du học sinh, người đi làm) không biết chia sẻ với ai và ngại tìm đến chuyên gia; sức khỏe tâm thần chưa được quan tâm đúng mức.

Ngày càng nhiều người cao tuổi sống một mình hoặc chỉ có hai vợ chồng già, con cháu ở xa khó theo dõi tình hình sức khỏe hằng ngày.

Người bệnh mạn tính, ung thư và người chăm sóc phải quản lý lịch uống thuốc, chế độ ăn, tái khám phức tạp kéo dài nhiều tháng, dễ quá tải và sai sót.

Bệnh nhân đang điều trị (ví dụ lupus, ung thư) bị ngừng thanh toán BHYT đột ngột do vướng quy định danh mục, không kịp tìm phương án thay thế; thuốc đích thế hệ mới chậm được cập nhật danh mục.

Người làm việc văn phòng ngồi lâu, ít vận động, phát sinh vấn đề cơ xương khớp và mệt mỏi nhưng thiếu công cụ nhắc nhở và theo dõi phù hợp với đặc thù công việc.

Người dân chọn quán ăn qua đánh giá trên mạng nhưng không biết cơ sở đó có vi phạm an toàn thực phẩm hay không; dữ liệu xử phạt và kết quả kiểm tra của cơ quan quản lý chưa được công khai thuận tiện.

Đèn tín hiệu chạy theo chu kỳ cố định gây chờ đỏ vô lý khi một hướng vắng và ùn ứ khi hướng khác đông; các trụ đèn gần nhau không phối hợp, tạo ùn tắc dây chuyền.

Ứng dụng bản đồ hiện có vẫn dẫn vào tuyến đang ngập hoặc tắc; người dân không biết trước tuyến nào có nguy cơ ngập/ùn khi trời mưa để chủ động chọn lộ trình.

Người dân đến nơi mới mất nhiều thời gian tìm chỗ đỗ, không biết bãi nào gần, còn chỗ và giá bao nhiêu, làm trễ giờ và gây ùn ứ quanh khu vực.

Chủ phương tiện không biết mình bị phạt nguội cho tới khi tình cờ kiểm tra, dẫn tới nợ phạt kéo dài; khi cho rằng bị phạt sai lại không có kênh khiếu nại thuận tiện.

Tỷ lệ tai nạn liên quan học sinh còn cao, nhất là giờ đến trường và tan học khi mật độ người qua đường tăng đột biến tại cổng trường và khu dân cư đông.

Phụ huynh tăng ca đột xuất không có phương án đón con; cán bộ, người lao động làm việc xa nhà thiếu phương tiện đưa đón ổn định, an toàn.

Người dùng xe buýt không biết chính xác xe còn bao lâu đến, xe đang đông hay vắng, có nên đổi tuyến; hệ thống vé điện tử chưa liền mạch như các nước phát triển.

Gia đình có người cao tuổi, người dùng xe lăn rất khó tìm phương tiện phù hợp để đi lại, du lịch; thị trường phân tán, thiếu thông tin.

Cơ quan quản lý thường cắm biển báo mới, đổi phân luồng, mở đoạn thi công nhưng người dân không được cập nhật kịp thời, dễ vi phạm hoặc đi vào đoạn nguy hiểm.

Mặt đường mấp mô, ổ gà, đoạn thiếu chiếu sáng, giao lộ nguy hiểm là nguyên nhân tai nạn nhưng chưa có kênh để người dân phản ánh và cơ quan ưu tiên xử lý theo dữ liệu.

Nhiều hành vi vi phạm (lấn làn, vượt ẩu, không nhường người đi bộ) không bị phát hiện, làm giảm tính răn đe và an toàn.

Vào giờ cao điểm, một chiều đường ùn tắc kéo dài trong khi chiều ngược lại vắng, nhưng số làn cố định không tận dụng được năng lực đường.

Người dân để quên đồ trên phương tiện hoặc tại điểm dừng, không biết báo ở đâu và khó kết nối với người nhặt được, nhất là khi ở thành phố lạ.

Giáo viên mất nhiều thời gian tự tìm và biên soạn tài liệu, học liệu số cho bài giảng; nguồn phân tán, khó tìm tài liệu chính thống và khó chia sẻ giữa các trường/giảng viên.

Giáo viên tốn nhiều công xây dựng kế hoạch bài dạy và chưa được hỗ trợ dùng AI đúng cách, an toàn trong biên soạn bài giảng.

Cùng một lớp, một giáo viên nhưng năng lực tiếp thu của học sinh rất khác nhau; phụ huynh kèm con học thường bế tắc và không biết con yếu ở đâu.

Sinh viên vừa học vừa làm/thực tập bị chồng lịch, dễ trễ deadline, khó phối hợp nhóm và tối ưu lộ trình học–làm.

Phụ huynh và người học phải tra cứu rải rác thông tin trường học, chỉ tiêu tuyển sinh, học bổng, ngành học; chọn trường vào lớp 1 hay tìm nhà trẻ nhận trẻ nhỏ đều rất khó khăn.

Học sinh trung học thiếu thông tin đáng tin về nghề nghiệp (thu nhập, kỹ năng, lộ trình) để định hướng; nhiều người có năng lực nhưng không được phát hiện đúng sở trường.

Phụ huynh, nhất là bậc tiểu học, muốn nắm tình hình học tập, chuyên cần và sinh hoạt của con nhưng thông tin rời rạc; thông báo của trường phân tán qua nhiều kênh gây bỏ sót.

Bạo lực học đường diễn ra nhiều nhưng giáo viên thường biết muộn; học sinh bị hại ngại lên tiếng, thiếu kênh chia sẻ an toàn.

Trẻ tăng động, tự kỷ, khuyết tật cần phương pháp và nguồn lực học tập phù hợp, nhưng phụ huynh khó tiếp cận giáo viên và công cụ đúng nhu cầu của con.

Giáo viên và cán bộ quản lý chuyên môn xử lý điểm số, chuyên cần, kết quả thi thử thủ công, khó phát hiện sớm học sinh có nguy cơ và điều chỉnh dạy học kịp thời.

Nhà trường quản lý khám sức khỏe định kỳ của học sinh bằng giấy tờ rời rạc, khó theo dõi lịch khám và phát hiện vấn đề sức khỏe.

Cán bộ cơ sở và tình nguyện viên hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công, ứng dụng số gặp khó vì thiếu công cụ hướng dẫn nhất quán, nhất là ở vùng khó khăn.

Sự cố bất ngờ trong khuôn viên trường (cháy, tai nạn, xâm nhập) cần báo động nhanh nhưng nhà trường thường thiếu thiết bị báo động tại chỗ, phản ứng chậm.

Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên (hóa học, vật liệu…) mất nhiều thời gian tìm quy trình, số liệu thực nghiệm rải rác trong hàng loạt tài liệu và không có công cụ trích xuất, mô phỏng thống nhất.

Sinh viên khó nắm bắt kịp thời thông tin học bổng, cuộc thi, hội thảo, khóa học nâng cao vì thông tin phân tán ở nhiều nơi.

Ngày càng nhiều người cao tuổi sống một mình, con cháu ở xa lo lắng khi không biết tình hình sức khỏe, sinh hoạt hằng ngày; người già khó dùng thiết bị phải đeo hay thao tác phức tạp.

Nhiều người thuộc diện khó khăn không biết mình đủ điều kiện hưởng chính sách trợ giúp; cán bộ cơ sở khó tra cứu nhanh chính sách phù hợp cho từng trường hợp; người dân phải tự theo dõi và làm thủ tục.

Người cao tuổi suy giảm trí nhớ, trẻ nhỏ, người khuyết tật dễ đi lạc; gia đình lúng túng, việc tìm kiếm phân tán và chậm.

Cha mẹ đăng ảnh, thông tin con lên mạng mà không kiểm soát được dữ liệu ấy lan tới đâu và bị khai thác thế nào; trẻ em đối mặt nhiều rủi ro trực tuyến.

Người khuyết tật (ví dụ người dùng xe lăn) gặp rào cản trong đi lại, làm việc và tiếp cận dịch vụ do thiếu thông tin về nơi/tiện ích phù hợp và kênh hỗ trợ.

Hoạt động thiện nguyện phần lớn tự phát, khó minh bạch dòng tiền/hiện vật và khó xác định đúng nơi/người cần giúp; các điểm cần hỗ trợ thường xuyên (tủ đồ điểm trường vùng cao…) không được duy trì.

Người yếu thế khi cần trợ giúp khẩn (sức khỏe, an toàn) phải phụ thuộc các tổ chức thiện nguyện rời rạc, không có kênh gọi trợ giúp nhanh, thống nhất.

Dù tỷ lệ có tài khoản ngân hàng cao, nhiều nhóm yếu thế (người cao tuổi, khuyết tật, dân tộc thiểu số, người ít kỹ năng số) vẫn khó sử dụng dịch vụ tài chính do rào cản giao diện và tiếp cận.

Mỗi cá nhân sở hữu ngày càng nhiều tài sản và tài khoản số (số dư, ví, dữ liệu), nhưng chưa có cơ chế quản lý, chuyển giao khi qua đời hoặc mất năng lực.

Người tìm việc, nhất là học sinh, sinh viên tìm việc thời vụ, phải xem nhiều trang tuyển dụng rời rạc và thường gặp tin tuyển dụng giả, bẫy đa cấp, lừa đặt cọc.

Người lao động khó tự mô tả năng lực, viết hồ sơ và tìm việc phù hợp; nhiều người có tiềm năng nhưng không được định hướng đúng sở trường.

Người lao động muốn chuyển việc phải mất nhiều công so sánh mức lương giữa các doanh nghiệp, ngành nghề vì thông tin không minh bạch, rải rác.

Chủ cửa hàng nhỏ ghi chép doanh thu, chi phí, đơn hàng bằng sổ tay hoặc trí nhớ, khó theo dõi lãi lỗ và thực hiện nghĩa vụ thuế.

Cán bộ nghiệp vụ, quản lý phải tổng hợp thủ công số liệu từ nhiều nguồn (email, Excel, các bộ phận) để làm báo cáo, mất thời gian và dễ sai vào cao điểm.

Người lao động khó tra cứu và hiểu nhanh quy định về lương thưởng, hợp đồng, bảo hiểm, quyền lợi lao động.

Người lao động làm nhiều việc ngoài chuyên môn nhưng không được ghi nhận đầy đủ; đánh giá hiệu suất thiếu minh bạch gây bất mãn.

Người có nhiều nguồn thu (lương, thưởng, kinh doanh, đầu tư) khó tự tổng hợp, phân loại thu nhập để kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế chính xác.

Người dân gặp nhiều sự cố đô thị (rác tồn đọng, đường hỏng, cống tắc, ngập, cây gãy) nhưng không biết phản ánh ở đâu, phản ánh phân tán nhiều kênh và ít được xử lý dứt điểm.

Người dân không có thông tin về mức độ ô nhiễm ở từng khu vực (rác, nước thải, không khí) để lựa chọn nơi ở, làm việc và giám sát cộng đồng.

Người dân muốn phân loại rác nhưng không chắc loại rác nào bỏ vào đâu; phân loại tại nguồn chưa hiệu quả do thiếu công cụ hỗ trợ trực quan.

Người dân không tìm được thùng rác công cộng khi cần, và không biết xe thu gom đến khi nào nên để rác sai giờ gây ùn ứ, hôi thối tại điểm tập kết.

Rác chưa được coi là tài nguyên; người dân thiếu động lực phân loại tại nguồn do không thấy lợi ích cụ thể và quy trình thu gom chưa đồng bộ.

Mỗi mùa mưa bão, đô thị ngập cục bộ nhưng người dân không biết điểm nào đang ngập, ngập sâu bao nhiêu và bao giờ rút, dễ đi vào vùng ngập gây chết máy, hư hỏng tài sản, nguy hiểm.

Nhà hàng, khách sạn, quán ăn, siêu thị bỏ đi lượng lớn thực phẩm còn dùng được mỗi ngày, gây lãng phí và tác động môi trường, trong khi nhiều người cần.

Phế thải, phụ phẩm công nghiệp (xỉ, tro bay, vật liệu thừa) của đơn vị này có thể là nguyên liệu đầu vào của đơn vị khác, nhưng thiếu kênh kết nối cung – cầu.

Người dân muốn bỏ pin, bóng đèn, thiết bị điện tử hỏng đúng cách nhưng không biết mang đến đâu, dẫn tới thải lẫn rác sinh hoạt, gây hại môi trường và sức khỏe.

Người dân và du khách khó tra cứu thông tin đầy đủ, chính xác về các di tích được xếp hạng (vị trí, cấp xếp hạng, giá trị lịch sử), làm giảm khả năng bảo tồn và phát huy giá trị.

Sản phẩm nhựa dùng một lần tràn lan, nhất là tại các điểm du lịch (biển, đảo), gây ô nhiễm; các phong trào hiện nay chủ yếu dừng ở kêu gọi, thiếu cơ chế bền vững.

Người tìm nhà thuê hoặc nơi làm việc khó biết khu vực nào thường xuyên ồn ào và vào khung giờ nào, ảnh hưởng chất lượng sống và sức khỏe.

<p>Vật nuôi (nhất là chó không rọ mõm, không kiểm soát) tại công viên, khu chung cư gây mất an toàn cho trẻ nhỏ và người dân.</p>